‘Walfridus kan saamhorigheid in Bedum flinke impuls geven’

BEDUM - Iedereen in Bedum kent de naam Walfridus, maar hoeveel Bedumers weten nou écht wat voor een persoon Walfridus was? De plaatselijke heilige leeft al dik duizend jaar niet meer. Maar zijn manier van leven was inspirerend. Sterker nog: dominee Sjaak van den Berg (hervormde gemeente Bedum) denkt dat het Bedum van nu een figuur als Walfridus bijzonder goed kan gebruiken. ,,Walfridus doorbrak bestaande structuren en keek over grenzen heen. Zijn gedachtegoed kan de saamhorigheid in Bedum een enorme impuls geven.” De predikant vertelt op deze plek meer over Walfridus én tijdens een bijzondere dorpsdienst die helemaal in het teken van deze dorpsheilige staat. Deze dienst begint zondag om 10.00 uur. 

door Hielko Merkus

De Walfriduskerk van Bedum werd zo’n 1100 jaar geleden ingewijd. Dat gebeurde op 22 juni. Die datum is bekend, het exacte jaartal niet meer. De kerk werd gesticht als bedevaartskerk voor de heilige Walfridus. ,,Hij werd door de Noormannen vermoord, terwijl hij verzonken was in gebed”, vertelt Van den Berg. Over het vrome leven van Walfridus is meer bekend. ,,Hij liep elke dag van Bedum naar Groningen, om daar in waarschijnlijk een houten voorganger van de Martinikerk de mis bij te wonen.” Dat was een wandeling van twee uur heen en twee uur terug. Een flinke tippel. ,,Of hij écht iedere dag op en neer wandelde naar Groningen, valt daarom wel te betwijfelen. Maar goed, we moeten het ook niet ontmythologiseren”, lacht Van den Berg. Om in Groningen te geraken, moest de Hunze overgestoken worden. Walfridus legde daarom een brug aan. De huidige spoorbrug over het Van Starkenborghkanaal, de Walfridusbrug, herinnert hier nog aan. 

,,Mensen denken zo misschien dat Walfridus een geestelijke, zoals een monnik, was. Dat was niet zo. Hij was een boer, uit een rijke familie”, gaat Van den Berg verder. ,,Het christendom was in die tijd nog niet wijdverspreid. In Bedum stond ook nog geen kerk. Er waren her en der kleine groepjes gelovigen. Zaadjes werden geplant door identificatiefiguren, mensen die anderen konden inspireren. Kennelijk was Walfridus ook zo’n figuur.” 

Eten met anderen

En de invloed reikte verder dan religie. Walfridus zou een rechtssysteem hebben ontwikkeld en werk gemaakt hebben van een waterkering rond Bedum, dat toen middenin een veengebied lag. Walfridus was al met al een invloedrijk persoon, waar mensen tegenop keken. Niet verwonderlijk dat zijn christelijke geloof ook werd gedeeld, zodat ook in Bedum een groepje gelovigen ontstond. Daarmee keek Walfridus over bestaande grenzen heen. En zo komen we langszaam op het thema van de dorpsdienst, die zondag in de naar Walfridus genoemde kerk wordt gehouden. Van den Berg: ,,Uit de vita, de beschrijving van zijn leven, is af te leiden dat Walfridus brak met de clanstructuur van de toenmalige samenleving. Hij ging met andere mensen eten dan met zijn eigen familie. Dat klinkt voor ons gewoon, maar toen was dat zeker niet het geval. Wanneer we ons realiseren dat er veel vetes en strijd was tussen de verschillende clans, was het een echt betekenisvolle actie van Walfridus om met anderen te gaan eten. Het is een echo van wat Jezus doet wanneer Hij omziet naar Mattheus de tollenaar en met hem en zijn vrienden gaat eten.” 

 Je opsluiten in je eigen gelijk, daar rekende Walfridus mee af. ,,Daarmee is wel een parallel naar deze tijd te trekken”, vindt de predikant. De azc-discussie bijvoorbeeld. Die verdeelde Bedum welhaast tot op het bot. ,,Wat in Bedum ontstond, was een beeld van ‘zij zijn goed en zij zijn fout’. Ik zou graag een stapje terug willen zetten. Heeft het goede gesprek wel plaatsgevonden? Zijn mensen wel echt met elkaar in gesprek geweest? Is de overheid wel echt in gesprek met de inwoners geweest? Walfridus kan ook voor ons een identificatiefiguur zijn, door ons open te stellen voor elkaar. Walfridus stapte over grenzen heen in een tijd waarin families constant met elkaar overhoop lagen. Hij stond voor vrede en veiligheid. Het leverde uiteindelijk de Walfridusvrede op: één dag in het jaar zou er niet gevochten worden. Omdat 24 uur toch wel wat kort was, werd dat uitgebreid naar een week. De rust die daardoor in het gebied ontstond, stelde mensen in staat om bijvoorbeeld een jaarmarkt te houden. Het laat zien dat als je even de tijd neemt om naar elkaar te luisteren, er mooie dingen kunnen ontstaan.” 

Genadeloze samenleving 

Sjaak van den Berg vertelt tijdens de dorpsdienst niet alleen uitgebreid over Walfridus, hij legt uiteraard ook een link naar de Bijbel. ,,Als je met iemand in gesprek gaat, wil je toch dat hij het hele verhaal vertelt? Niet dat er iets achtergehouden wordt? Dat doe ik dus ook niet. Het evangelie was de bron waaruit Walfridus putte. Hij wilde proberen te leven zoals Jezus. Daar móét ik dus wel over vertellen.” Het doel van de dorpsdienst is wel om mensen die normaliter niet zo snel naar de kerk gaan zover krijgen om eens de drempel over te gaan. Spreekt een historische uiteenzetting over Walfridus dan niet veel meer dan een verhaal over geloof en genade? Van den Berg gaat er graag op in: ,,We leven in een genadeloze samenleving. Eén keer iets verkeerds zeggen of doen en je wordt meteen gecanceld. Of je krijgt meteen een stempeltje opgedrukt. Het christelijk geloof zet daar genade tegenover. Je wordt niet afgerekend op één misstap. God kijkt met genade naar ons. In al onze gebreken. Ik stotter bijvoorbeeld. Niet heel handig voor een dominee. Maar de genade van God is voor mij een extra krachtige bron. Daar vertel ik de mensen graag over. Dus uiteraard komen in de dienst, naast het verhaal van Walfridus, ook stukken uit de Bijbel voorbij.” 

De dienst begint om 10.00 uur. Om 09.30 uur is er een inloop met koffie en koek, na afloop een hapje en een drankje.