Nieuwste ‘Winshem’ helemaal in het teken van molens

WINSUM - De Historische Vereniging Winsum-Obergum heeft de nieuwste editie van haar verenigingsblad Winshem uitgebracht. Daarin staan molens centraal. 

In de nieuwste Winshem gaat het vooral over vier Hogelandster molens: twee uit Winsum en die van Garnwerd en Adorp. De redactie heeft zeer uiteenlopende verhalen, interviews en bijzonderheden opgediept. Zo werd na een kadastraal onderzoek duidelijk waar precies de Winsumer ‘chercherhut’, een voormalige belastingpost, van de destijds beruchte ‘Sarries’ (belastinginners), gesitueerd was. Dat was aan de huidige Molenstraat 5.

Ook staat het blad vol met de bouwgeschiedenis van de molens uit de omgeving. Molen De Ster, gebouwd in 1851, blijkt te rusten op de strategisch hooggelegen wierde waar in 1276 het Dominicanenklooster werd gesticht. Na het vertrek van de kloosterlingen in 1566 bood deze vrijgekomen locatie ruimte aan de houten voorganger van de huidige stellingmolen. Bij de constructie in 1851 is bovendien efficiënt gebruikgemaakt van hergebruikte materialen; zo werd het eikenhouten bovenwiel van de oude voorganger, een standerdmolen, geïntegreerd als spoorwiel in de nieuwe huidige molen. 

Historisch raadsel 

Een historisch raadsel betreft molen De Vriendschap. Hoewel officiële documenten 1785 als bouwjaar hanteren, wijzen specifieke constructiekenmerken en een ingebeitelde inscriptie van de in 1682 getrouwde Martien Herez erop dat een aanzienlijk hogere ouderdom mogelijk is. Dendrochronologisch onderzoek (boomringenonderzoek) zal deze hypothese bevestigen of weerspreken. Wie weet is De Vriendschap wel de oudste bestaande molen van de provincie.

Het blad beschrijft ook de geschiedenis van de verdwenen poldermolen Oom Paul en de oorlogsjaren van molen De Meeuw in Garnwerd. In de laatste zaten onderduikers tussen de vloeren verstopt.

Daarnaast is er aandacht voor de techniek en de exploitatie. Zo wordt er ook het verschil tussen tarwe malen en gerst pellen uitgelegd. Malen gebeurt traditioneel door de korrel te verpulveren tussen twee vlakke stenen: de ligger en de loper. Gerst pellen tot gort is ingewikkelder. Hierbij slingert de molen de korrels door middelpuntvliedende kracht hard rond. Ze vliegen tussen een pelsteen en tegen de grote,ronde rasp vanhet pelblik. Zo gaat de voor mensen onverteerbare buitenschil er efficiënt af.

Fietspodcastroute

Verder is er een fietspodcastroute bij het blad gevoegd. Deze podcastmolenfietsroute is 48 kilometer lang en werd ontwikkeld in samenwerking met Erfgoed in Groningen. De route voert langs negen monumentale molens. Onderweg kan de fietser via QR-codes luisteren naar vijf meeslepende podcastverhalen waarin molenaars en deskundigen de geheimen van de molens ontrafelen.

Abonnees en leden van de historische vereniging die in Winsum wonen ontvangen het blad thuis. Voor geïnteresseerden is het blad bij de molens te koop en bij de Bruna.